ปัญหาใหญ่สุดในตอนนี้คือภาวะเศรษฐกิจที่ดูจะยังไม่ฟื้นตัว การลงทุนทางธุรกิจกลายเป็นความเสี่ยงที่ไม่รู้ว่าจะมีโอกาสคืนทุนได้เร็วแค่ไหน? โดยเฉพาะกับบรรดา SMEs ที่น่าเป็นห่วงยิ่งกว่าพวกยักษ์ใหญ่เพราะโอกาสเสี่ยงเจ๊ง มีสูงกว่ามาก นักวิเคราะห์การตลาดมองว่าเศรษฐกิจไทยในปัจจุบันคือการเติบโตแบบ “K-shaped”

 

 

คำว่า " K-shaped " มาจากรูปร่างของตัวอักษร K ที่มีเส้นล่างยาวขึ้น หมายถึงบริษัทขนาดใหญ่ที่เติบโตอย่างรวดเร็ว และเส้นบนสั้นลง ที่หมายถึงธุรกิจขนาดเล็กและขนาดกลาง หรือ SME ที่กำลังดิ้นรนและล้มละลาย ในประเทศไทยแน่นอนว่าปรากฏการณ์นี้ชัดเจนมาก 

 

โดยบริษัทรายใหญ่ในภาคอุตสาหกรรมหลักอย่างค้าปลีก การท่องเที่ยว และเทคโนโลยี กำลังขยายตัวอย่างก้าวกระโดด ขณะที่ SME ซึ่งเป็นกระดูกสันหลังของเศรษฐกิจไทย ที่คิดเป็น 99% ของธุรกิจทั้งหมดและมีการจ้างงานกว่า 80% ของแรงงาน กำลังเผชิญกับวิกฤตสภาพคล่องและการแข่งขันที่รุนแรง

 

และตอนนี้ K-shape ที่ว่านั้นกำลังถ่างกว้างขึ้นเรื่อยๆ เพราะธุรกิจขนาดใหญ่ Top 1% มีรายได้เติบโตต่อเนื่องและมีสัดส่วนรายได้มากกว่า 76% ของรายได้รวมในภาคธุรกิจ 

 

และยิ่งนานวัน ตัวเลขเปิดปิดกิจการของ SMEs ยิ่งน่าเป็นห่วง ข้อมูลน่าสนใจระบุว่าเพียง 2 เดือนแรกของปี 2025 ที่ผ่านมาพบว่า ธุรกิจเปิดใหม่หดตัว 5.1% แต่ธุรกิจปิดกิจการเพิ่มขึ้น 16.9% สอดคล้องกับจำนวนการเปิดโรงงานที่ลดลง 4 ปีติดต่อกันตั้งแต่เกิดโควิด ขณะที่จำนวนโรงงานปิดตัวลงมากขึ้นเกือบ 2 เท่าเทียบกับปี 2020 ที่เกิดการแพร่ระบาดโควิด
 

 

 

หากวิเคราะห์ว่าอะไรคือความต่างของ ธุรกิจใหญ่โตไว แต่ทำไมรายเล็กถึงตายเรียบ จะพบคำตอบง่ายๆ คือธุรกิจใหญ่มี “เกราะป้องกัน 4 ชั้น” ที่รายย่อยไม่มีได้แก่ เงินทุน + ข้อมูล + เทคโนโลยี + อำนาจต่อรอง ถ้าดูข้อมูลเปรียบเทียบจะยิ่งเห็นชัด

 

 

 

เพื่อให้ชัดเจนมากขึ้นต้องดูข้อมูลรายได้เป็นส่วนประกอบ ยกตัวอย่าง บริษัทในกลุ่มพลังงานและเทคโนโลยีอย่าง PTT และ AIS มีกำไรสุทธิเติบโตเฉลี่ย 20-25% เมื่อเทียบปีต่อปี 

 

ขณะที่รายได้รวมของบริษัทใหญ่ 50 แห่ง สูงถึง 12 ล้านล้านบาทเพิ่มจากปีก่อน 18% สวนทางกลับ SMEs ซึ่งมีถึง 45% ที่ยอดขายลดลงกว่า 20% ในช่วงครึ่งปีแรกของปี 2568 และ 30% กำลังเผชิญหนี้ค้างชำระที่เกิน 6 เดือน

 

หรือไปดูในอุตสาหกรรมอาหารก็ยิ่งชัดเจนว่าแบรนด์ใหญ่มีอัตรารอดสูงกว่าแบรนด์เล็กเนื่องจากเกราะป้องกันที่แข็งแกร่งกว่า ขณะที่รายเล็กต้องเผชิญ "กับดักต้นทุนและแข่งขัน" หนักหน่วง ส่งผลให้ มากกว่า 600,000 ร้านปิดตัวใน 3 ปีที่ผ่านมา 

 

และอีกกว่า 60% ของร้านเปิดใหม่ล้มเหลวในปีแรก ตัวเลขของธุรกิจนี้ถ้าเทียบระหว่างรายใหญ่กับรายเล็กก็ยิ่งเห็นความต่างที่กลายเป็นตัวกำหนดความอยู่รอดได้ชัด

 

อย่างไรก็ตามปัญหาธุรกิจที่เติบโตแบบ K-shaped นี้ไม่ได้เกิดจากระบบบริหารจัดการเพียงอย่างเดียว ในมุมของลูกค้าหรือกำลังซื้อก็มีผลทำให้ร้านขนาดเล็กประสบปัญหาอันเนื่องจาก

 

 

กว่า 32% ของครัวเรือนไทยที่มีหนี้สินจะยังไม่สามารถฟื้นตัวได้ใน 5 ปีข้างหน้า แถมส่วนใหญ่เป็นกลุ่มครัวเรือนที่มีรายได้ไม่เกิน 30,000 บาท ขณะที่อีก 17% จะต้องใช้เวลาฟื้นตัวนาน 3-5 ปี ส่วนอีก 26% จะต้องใช้เวลา 1-3 ปี ขณะที่กลุ่มที่ฟื้นใน 1 ปีหรือฟื้นแล้วมีเพียงแค่ 23%

 

 

‘ค่าจ้างเฉลี่ย’ ของลูกจ้างในปี 2024 โตต่ำกว่าช่วงก่อนโควิด หรือเรียกว่าต่ำกว่าเกือบ 2 เท่า นอกจากนั้น อัตราว่างงานของเด็กจบใหม่ยังเพิ่มขึ้นจากช่วงก่อนโควิด รวมถึงแรงงานไทยส่วนใหญ่ มีรายได้เฉลี่ยต่ำและยังมีรายได้ไม่แน่นอนด้วย

 

 

โดยหนี้เสียในช่วงเดือนแรกของปี 2025 อยู่ที่ประมาณ 9% และมีแนวโน้มที่จะเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง สะท้อนว่าคนไทยจำนวนมากยังมีโอกาสจะสูญเสียความสามารถในการจ่ายหนี้ซึ่งมีผลกระทบต่อการจับจ่ายในภาคธุรกิจด้วย

 

อย่างไรก็ดีบรรดา SMEs ที่ยังรอดจากภาวะวิกฤติแบบนี้ส่วนใหญ่มักมีกลยุทธ์ในการบริหารที่มีประสิทธิภาพเช่นการเริ่มด้วยเงินทุนน้อยๆแต่ฉลาดในการทำธุรกิจ เน้นการใช้ตลาดออนไลน์ที่เพิ่มโอกาสในการเข้าถึงลูกค้าใหม่ได้กว่า 50% 

 

โดยอาจไม่ต้องมีหน้าร้าน หรือการปรับตัวให้เข้ากับพฤติกรรมผู้บริโภคได้อย่างทันท่วงที มีการพัฒนาธุรกิจในงบที่จำกัดได้อย่างเหมาะสม สิ่งเหล่านี้ก็เป็นเคล็ดลับสำคัญที่จะพาธุรกิจให้อยู่รอดก้าวพ้นจากการเติบโตแบบ K-shape ได้

นักเขียน

คุณรัตนชัย ม่วงงาม (เปี๊ยก)