การทำข้าวกล่อง (Lunch Box/Meal Box) เป็นอีกโมเดลที่น่าสนใจ ตอบโจทย์กับการแก้ปัญหา Pain Point เรื่องเวลา ของคนยุคใหม่ ซึ่งมีหลายเหตุผลที่ยกมาประกอบพอให้มองเห็นภาพว่าทำไมถึงเป็นธุรกิจที่น่าลงทุน แม้จะเจอคู่แข่งมากก็ตามที

ภาพจาก https://citly.me/Xg01I

 

 

สิ่งสำคัญไม่ใช่แค่เรื่องรสชาติแต่ต้องพูดถึงเรื่องระบบบริหารจัดการในร้านด้วย การจะลงทุนในธุรกิจนี้มีความท้าทายที่ต้องพบเจอ 3 ด้านคือ

 

 

ภาพจาก https://citly.me/Xg01I

ถ้าตัดเรื่องรายได้จากการขายหน้าร้านออกไปเชื่อว่ารายได้อีกส่วนใหญ่จะมาจากเดลิเวอรี่ ซึ่งแน่นอนว่าตรงนี้คือต้นทุนสำคัญ การโดนหัก 30% + VAT 7% รวมแล้วประมาณ 32.1%  หมายความว่าถ้าขาย 100 บาท จะเหลือเงินเข้าร้านจริงๆ แค่ 67.9 บาท ซึ่งต้องไปหักค่าวัตถุดิบ ค่าแรง และค่าแก๊ส ซึ่งก็มีวิธีแก้ปัญหาในเบื้องต้นคือ

 

ภาพจาก https://citly.me/Xg01I

โดยเฉพาะการมีออร์เดอร์เข้ามาเยอะๆ จะบริหารจัดการอย่างไรเพื่อให้ทันทุกออร์เดอร์โดยที่คุณภาพไม่ลดลง หัวใจสำคัญอยู่ที่การเตรียมวัตถุดิบ ที่ต้องซอยหั่น เครื่องปรุงต้องพร้อม การชั่งตวงต้องเตรียมไว้ก่อนเริ่มลงมือทำอาหาร การเตรียมข้าวที่ควรหุงหม้อใหญ่และรู้วิธีอุ่นข้าวให้ฟูนุ่มตลอดเวลา

และควรวางลำดับการลงกล่องรู้ว่าอะไรลงก่อน -หลัง เช่น วางข้าวและของแห้งก่อน แล้วค่อยราดซอสหรือวางกับข้าวที่ร้อนที่สุดเป็นลำดับสุดท้ายก่อนปิดฝา รวมถึงไม่ควรทำทีละกล่องแต่ควรทำทีละ 10-20 กล่องต่อกระทะโดยใช้การคุมไฟและเวลาที่แม่นยำ

 

 

ภาพจาก https://citly.me/Xg01I

แพ็กเกจจิ้งถือเป็นหน้าตาและหัวใจของธุรกิจข้าวกล่องเป็นสิ่งที่ทำให้ลูกค้าประทับใจเมื่อพบเห็นได้ ซึ่งบรรจุภัณฑ์ไม่ใช้จะเน้นแค่สวยแต่ต้องให้มีคุณภาพด้วยก็เป็นอีกต้นทุนสำคัญที่ผู้ประกอบการต้องใส่ใจ การเลือกบรรจุภัณฑ์จำเป็นต้องคำนึงถึงอาหารแต่ละประเภทด้วยเช่น

 

ภาพจาก https://citly.me/N3UPx

Kitchen Origin คือแบรนด์ร้านอาหารญี่ปุ่นที่เน้นขายอาหารพร้อมทาน ภายใต้บริษัท Origin Toshu Co., Ltd. ซึ่งเป็นบริษัทในเครือ AEON Group  ในช่วงแรกใช้ชื่อว่า Origin Bento เปิดสาขาแรกที่เมืองคาวาซากิในปี 1994 เน้นจุดขายคืออาหารจานเดียว + ผัก/สลัดแบบชั่งน้ำหนักขาย เน้นปริมาณเยอะ ราคาถูก ทำสดใหม่ทุกวัน

ในปี 2014 เปลี่ยนจาก Origin Bento เป็น Kitchen Origin เพื่อขยายฐานลูกค้าใหม่ เน้นกลุ่มผู้หญิงและคนรุ่นใหม่มากขึ้น โดยเปลี่ยนคำว่า Bento เป็น Kitchen เพื่อสื่อถึงความสดใหม่ วัตถุดิบคุณภาพสูง ทำเหมือนครัวที่บ้าน และเพิ่มเมนูหลากหลาย เช่น สลัด อาหารจานร้อน ปรุงสดตามคอนเซปต์เดิม
 

ภาพจาก https://citly.me/Xg01I

 

จากข้อมูลงบประมาณล่าสุดปี 2024 - 2025 มีรายได้ประมาณ 43,000 - 45,000 ล้านเยน หรือประมาณ 10,000 - 11,000 ล้านบาท มีสาขารวมกว่า 500 - 520 แห่ง ทั่วประเทศญี่ปุ่น (รวมแบรนด์ Kitchen Origin, Origin Bento และร้านอาหารในเครืออย่าง Tōshū)   เหตุผลที่ข้าวกล่องของ Kitchen Origin เติบโตในญี่ปุ่นมากอาจเป็นเพราะโครงสร้างทางสังคมที่แตกต่างจากเมืองไทย โดยมีปัจจัยประกอบหลายอย่างเช่น

รวมกับกลยุทธ์ที่ Kitchen Origin นำมาใช้เช่นหลายสาขาเปิด 24 ชั่วโมง เพื่อรองรับคนทำงานกะดึกหรือคนที่ต้องการอาหารคุณภาพดีในช่วงเวลาที่ร้านอาหารปิดหมดแล้ว หรือการทำบาร์สลัดและกับข้าวตักที่ให้ลูกค้า ตักเองตามน้ำหนัก ซึ่งสร้างความรู้สึกอิสระและเลือกได้ตามงบประมาณ นอกจากนี้ยังมีระบบการเปลี่ยนอาหารบนชั้นวางที่เข้มงวดมาก อาหารที่ทำทิ้งไว้นานจะถูกลดราคาในช่วงค่ำ ซึ่งเป็นช่วงที่ยอดขายพีคที่สุดด้วย

 

 

ภาพจาก www.facebook.com/FoodWorld

ในช่วงปี 2014 (พ.ศ.2557) CP ALL เคยไปดูงานและมีความร่วมมือในเชิงพันธมิตรทางธุรกิจ กับกลุ่ม AEON ซึ่งเป็นบริษัทแม่ของ Origin Toshu แต่ก็เป็นการไปศึกษาดูงานเพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ระหว่างองค์กร โดยที่ CP ได้ส่งทีมงานไปศึกษาดูงานที่ Origin Toshu เพื่อนำวิธีการจัดการอาหารสด (Fresh Food Management) มาปรับปรุงอาหารใน 7-Eleven และ CP FreshMart (ยุคนั้น) 

 

ถ้าใครจำได้ CP เคยมีบริการ CP Kitchen ที่เปิดตัวที่อาคาร CP Tower 3 พญาไท ในช่วงปี 2557 รูปแบบร้านเป็นร้านอาหารจานเดียวที่เน้นความเร็วและคุณภาพวัตถุดิบ เช่น ใช้หมูคุโรบุตะ ไข่สดจากฟาร์ม CP มีเมนูยอดฮิตอย่างข้าวกะเพราหมูคุโรบุตะ, ข้าวสเต็กปลาแซลมอนพริกเกลือ เป็นต้น แม้จะคล้ายโมเดลญี่ปุ่น แต่ CP ปรับรสชาติให้เป็นไทย 100% และลดสัดส่วนของอาหารตัก ลงเพื่อเน้นอาหารจานเดียวที่คนไทยถนัดกว่า ถือว่าเป็น Business Model ที่ได้รับความรู้และแรงบันดาลใจมาจากการไปดูงานกับ Origin Toshu

 

ช่วงเติบโตสุดขีดของ CP Kitchen คือปี 2556-2558 เน้นเปิดในทำเลที่มีคนพลุกพล่านและอาคารสำนักงาน เช่น CP Tower 3 , อิมพีเรียล สำโรง , อิมพีเรียล ลาดพร้าว , ซีคอน สแควร์ เป็นต้น โดยรวมแล้วมีสาขาประมาณ 5-10 แห่ง 
 

ทั่วกรุงเทพฯ และปริมณฑล ปัจจุบัน CP Kitchen ถูกปรับเปลี่ยนไปตามกาลเวลา แต่ได้นำจุดเด่นเข้าไปควบรวมอยู่ในโมเดลที่แข็งแกร่งกว่าอย่าง CP Food World ซึ่งเป็นศูนย์อาหารแบบครบวงจร หรือใส่เข้าไปในเมนูปรุงสดของ 7-Eleven

 

 

ภาพจาก www.whitestorydaily.com

และหากจะพูดถึงธุรกิจอาหารกล่องที่เป็นยักษ์ใหญ่ในตอนนี้ คือWhite Story ที่เดิมทีเป็นร้านอาหารเต็มรูปแบบ (Full Service) สาขาแรกอยู่ที่ The Crystal เลียบด่วนรามอินทรา เน้นอาหารสไตล์อิตาเลียนและอาหารไทยฟิวชัน

แต่ในช่วงวิกฤต COVID-19 ร้านอาหารนั่งทานได้รับผลกระทบหนักมากจึงตัดสินใจนำเมนูยอดนิยมมาแพ็กใส่กล่องวางขายหน้าร้าน กลายเป็นว่าผลตอบรับดีเกินคาดจึงเปลี่ยนโมเดลจากการรอให้ลูกค้ามาหา เป็นเอาอาหารไปส่งให้ลูกค้า เน้นตามห้างสรรพสินค้าและตึกออฟฟิศ จนกลายเป็นแบรนด์ข้าวกล่องที่แข็งแกร่งในเมืองไทย 

 

โดยมีสินค้าครอบคลุมทุกความต้องการของลูกค้าไม่ว่าจะเป็นอาหารไทย อาหารฝรั่ง และฟิวชัน เช่น ข้าวคั่วกลิ้งเนื้อ, สปาเกตตีคาโบนาร่า, ข้าวผัดปลาทู รวมถึงอาหารสายสุขภาพเช่นสลัดผักไฮโดรโปรนิคที่มาพร้อมน้ำสลัดสูตรเฉพาะของร้าน และยังมีเบเกอรี่พวกขนมปังเนยสด , ขนมปังกรอบ  , แซนด์วิช รวมถึงเครื่องดื่มและขนมหวานด้วย 

 

แน่นอนว่า White Story ยึดถือหลักการขายหมดวันต่อวัน ช่วงค่ำจะมีการ ลดราคา (Clearance Sale) เพื่อไม่ให้มีสินค้าค้างคืน ซึ่งนอกจากจะลดขยะอาหารแล้ว ยังดึงดูดลูกค้าช่วงเลิกงานได้มากด้วย  ปัจจุบัน White Story มีสาขากว่า 100 แห่งทั่วกรุงเทพฯ และปริมณฑล โดยตั้งเป้าสร้างรายได้สู่ระดับ 1,000 ล้านบาท ซึ่งถือว่าสูงมากสำหรับโมเดลธุรกิจข้าวกล่อง

 

แน่นอนว่าธุรกิจข้าวกล่องเป็นอีกรูปแบบลงทุนที่มีโอกาสประสบความสำเร็จในเมืองไทยได้ แต่ก็ใช่ว่าทุกคนที่ทำแล้วจะขายดีเหมือนกันหมด 

 

มีปัจจัยหลายด้านที่มีผลกระทบ ซึ่งก็ขึ้นอยู่กับการบริหารจัดการ + การทำตลาด + คุณภาพสินค้าและบริการที่ดี คนที่มีเงินทุนน้อยก็เริ่มธุรกิจนี้ได้ เพียงแต่ต้องศึกษาตลาด พฤติกรรมผู้บริโภค เข้าใจความต้องการของลูกค้าเป็นอย่างดี แล้วค่อยขยายจากร้านเล็กๆ ให้เป็นร้านใหญ่ที่เติบโตในอนาคตได้มากขึ้น

 

อ้างอิง :

นักเขียน

คุณรัตนชัย ม่วงงาม (เปี๊ยก)