สถานการณ์ของเศรษฐกิจไทยในตอนนี้อยู่ในภาวะเสี่ยงมาก อันเนื่องมาจากปัญหารอบด้าน โดยเฉพาะค่าครองชีพที่เพิ่มสูง ยิ่งเจอกับปัญหาราคาน้ำมันที่เพิ่มพรวด ล่าสุดเมื่อวันที่ 26 มีนาคมที่ผ่านมาขยับขึ้นทีเดียว 6-8 บาท ถ้ามองย้อนไปโลกใบนี้เคยเผชิญวิกฤติราคาน้ำมันมาแล้วหลายครั้ง 

 

ไม่ว่าจะเป็นช่วงสงครามอ่าวเปอร์เซียในปี 1990-1991 หรือวิกฤติฟองสบู่ราคาน้ำมันในปี 2008 แต่ในปี 2026 อาจเป็นวิกฤติที่รุนแรงที่สุดก็ว่าได้

 

เหตุการณ์การปรับขึ้นราคาน้ำมันขายปลีกแบบ ก้าวกระโดด” 6–8 บาทต่อลิตรในวันที่ 26 มีนาคม 2569 ไม่ใช่เพียงแค่การขึ้นราคาทั่วไปแต่เป็น จุดเปลี่ยนเชิงโครงสร้าง ของระบบพลังงานไทยอย่างแท้จริง แม้ว่าต้นเหตุของการขึ้นราคาในครั้งนี้มาจากความตึงเครียดในตะวันออกกลางที่ลุกลามไปกระทบ ช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันกว่า 20% ของโลก ทำให้ราคาน้ำมันในตลาดโลกพุ่งสูงมาก 

 

มองสาเหตุว่าราคาน้ำมันในเมืองไทยทำไมถึงขึ้นพรวดคำตอบสั้นๆคือ เพราะกองทุนน้ำมันแบกส่วนต่างไม่ไหว ถ้าไม่ขึ้นราคากองทุนอาจพังพินาศ จะเป็นปัญหาระยะยาวที่หนักกว่าเดิม

 

ในแง่เศรษฐกิจการที่ราคาน้ำมันสูงขนาดนี้ย่อมก่อให้เกิดภาวะเงินเฟ้อที่น่าจะเพิ่มจาก 1.5–2.0%  กลายเป็น 3.5–4.5% ตรงข้ามกับ GDP ที่คาดว่าจะลดลงประมาณ 0.2 -0.7% แต่ตัวเลขเหล่านี้คือภาพรวมทางเศรษฐกิจที่ระดับชาวบ้านอาจไม่ได้สนใจมากนักเพราะสิ่งที่คนทั่วไปสนใจคือต่อจากนี้จะต้องเจออะไรที่แพงขึ้นอีกบ้าง

 

1. ต้นทุนขนส่งเพิ่มสูง โดยสภาอุตสาหกรรมฯ (ส.อ.ท.) วิเคราะห์ว่าการขึ้นราคาน้ำมันทุกๆ 1 บาท จะดันต้นทุนขนส่งขึ้นประมาณ 3% 

 

ดังนั้นการขึ้น 6 บาทในรอบเดียว จะทำให้ ต้นทุนขนส่งพุ่งสูงขึ้นทันทีประมาณ 18-20% ข้อมูลจากการสำรวจตลาดในช่วงที่ผ่านมาพบว่าสินค้าเริ่มมีการขยับราคาหลายอย่างเช่น

จากปัญหาเหล่านี้ทำให้ประเทศไทยกำลังเสี่ยงต่อสภาวะ เศรษฐกิจฝืดเคืองแต่ของแพง  (Stagflation) เนื่องจากค่าครองชีพที่สูงขึ้นจะไปกดทับอำนาจการซื้อของผู้บริโภค ทำให้เศรษฐกิจหมุนเวียนได้ช้าลง

 

2.สินค้าจ่อคิวขึ้นราคา ในหมวดสินค้าอุปโภคบริโภค โดยเฉพาะ อาหารสด เครื่องดื่ม และวัสดุก่อสร้าง จะเริ่มทยอยปรับราคาตามมาในระยะใกล้ เพราะผู้ประกอบการแบกรับต้นทุนการกระจายสินค้าไม่ไหว
 

โดยกลุ่มอาหารสดมีความอ่อนไหวต่อต้นทุนการขนส่งมากที่สุดนื่องจากเป็นสินค้าที่เน่าเสียง่าย และต้องใช้รถขนส่งที่มีระบบทำความเย็น ซึ่งกินน้ำมันมากกว่ารถทั่วไปถึง 20-30% แม้แต่ในกลุ่มเนื้อสัตว์และไข่ไก่ที่มีต้นทุนแฝงที่เพิ่มขึ้นจากค่าอาหารสัตว์ ที่จะขยับตามราคาน้ำมัน 

 

ซึ่งคาดการณ์ว่าราคาไข่ไก่จากหน้าฟาร์มมีโอกาสปรับขึ้นอีก 10-20 สตางค์ต่อฟองในเร็วๆนี้ หรือพวกผักสดก็เช่นกัน ถ้าราคาน้ำมันสูงเท่ากับค่าขนส่งก็สูงตามราคาขายปลีกผักสดในกรุงเทพฯ จะพุ่งขึ้นทันที 10-15% เพื่อชดเชยรายจ่ายดังกล่าว

 

3.วิกฤตค่าครองชีพและอำนาจในการซื้อ สำหรับคนใช้รถกระบะหรือรถที่เติมน้ำมันเต็มถัง (ประมาณ 70 ลิตร) การขึ้นราคาครั้งนี้ทำให้ ต้องจ่ายเงินเพิ่มขึ้นถึง 400-500 บาทต่อการเติมหนึ่งครั้ง 
 

 

สมมุติถ้าใน 1 เดือนใช้กระบะสำหรับการทำมาหากินและต้องเติมเต็มถังสัปดาห์ละ 2 ครั้ง เท่ากับจะมีต้นทุนเพิ่มขึ้นมาถึง 4,000 บาท แต่ที่น่าเป็นห่วงไม่แพ้กันคือเมื่อมีรายได้ลดลงจากต้นทุนที่เพิ่มสูงมาก ทำให้เราต้องดึงเงินออมที่มีออกมาใช้ ครอบครัวไหนที่ยังพอมีสำรองก็ไปต่อได้แต่ถ้าครอบครัวไหนไม่มีก็อาจต้องไปกู้ยืมเพิ่มวงจรหนี้ครัวเรือนให้ยิ่งสูงกว่าเดิม

 

4.ค่าโดยสารสาธารณะ แม้รัฐบาลจะพยายามตรึงราคาไว้ก่อน แต่กลุ่มรถร่วมบริการ แท็กซี่ และไรเดอร์ส่งอาหาร จะได้รับผลกระทบหนักที่สุด 

 

ยกตัวอย่างในกลุ่มไรเดอร์ที่เติมน้ำมันแก๊สโซฮอล์วันละประมาณ 5-8 ลิตร จะมีต้นทุนเพิ่มขึ้นทันที 30-50 บาทต่อวัน หรือประมาณ 1,000-1,500 บาทต่อเดือน  ปัจจุบันค่ารอบพื้นฐานในกรุงเทพฯ อยู่ที่ประมาณ 30-33 บาท เมื่อหักค่าน้ำมันและค่าเสื่อมรถ กำไรสุทธิต่อออเดอร์จะเหลือไม่ถึง 20 บาท  

 

รวมถึงจะเป็นปัญหาในกลุ่มแท็กซี่และรถร่วมบริการ และยิ่งตอนนี้กำลังเข้าใกล้ช่วงเทศกาลสงกรานต์ที่ส่วนใหญ่ภาครัฐจะออกนโยบายตรึงราคาค่าโดยสาร ซึ่งก็อาจจะส่งผลกระทบโดยตรงต่อผู้ประกอบการเพราะราคาค่าโดยสารไม่สอดคล้องกับราคาน้ำมันที่เพิ่มสูงมาก

 

5.ผลกระทบภาคธุรกิจและอุตสาหกรรม โดยเฉพาะ 6 กลุ่มสินค้าที่ใช้พลาสติก (ปิโตรเคมี), น้ำมันพืช, ปูนซีเมนต์, เหล็ก, เคมีภัณฑ์ และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ จะเป็นกลุ่มแรกๆ ที่ราคาขายส่งขยับขึ้น 

 

ซึ่งในช่วงที่ผ่านมาก่อนที่ราคาน้ำมันจะขยับขึ้น 6-8 บาท ค่ายเบียร์บางยี่ห้อก็ประกาศปรับราคาขวดละ 2 บาทไปก่อนแล้ว หลังจากนี้ก็เชื่อว่ามีอีกหลายอุตสาหกรรมที่ต้องทุนแบกต้นทุนต่อไปไม่ไหวและต้องทยอยปรับราคาสินค้าเพิ่ม ก็จะเป็นผลกระทบแบบลูกโซ่ที่ทำให้สินค้าอื่นๆ ขึ้นราคาตามไปด้วยเช่นกัน

 

 

เป็นเรื่องที่คนไทยกังวลกันอย่างมากต่อสถานการณ์ที่วิกฤตินี้เพราะไม่รู้จุดจบว่าจะลากยาวไปถึงเมื่อไหร่ การจะพึ่งพาภาครัฐให้การช่วยเหลือก็ดูจะหวังผลได้ไม่มากนัก คนที่ยังพอมีกำลังก็สามารถประคองตัวต่อไปแต่ในขณะที่อีกหลายคนน่าจะเปราะบางมาก ซึ่งถ้าถามว่าจะอยู่รอดได้นานแค่ไหน อาจต้องแบ่งเป็น 3 ระยะคือ

 

1.ระยะประคองตัว ในระยะเวลา 1-3 เดือนข้างหน้า ในช่วงนี้คนไทยส่วนใหญ่ยังพอ กัดฟัน สู้ได้ แต่จะเห็นการปรับพฤติกรรมแบบหักดิบ เช่น ตัดรายจ่ายที่ไม่จำเป็นอย่างท่องเที่ยว กินข้าวนอกบ้าน ช็อปปิ้งออนไลน์ เพื่อรักษากระแสเงินสดและนำไปจ่ายค่าน้ำมัน 

 

ค่าอาหารที่แพงขึ้น 10-15% หรือการที่คนทำงานจะลดการกินมื้อเที่ยงตามสั่งราคา 60-80 บาท แล้วหันมา ห่อข้าวกินเอง หรือซื้อกับข้าวถุงจากตลาดสดตอนเช้ามาแบ่งกิน 2 มื้อ (เที่ยง-เย็น) เพื่อคุมงบไม่ให้เกิน 100 บาทต่อวัน เป็นต้น
 

 

2.ระยะ จุดแตกหัก ในระยะ 3-6 เดือนข้างหน้า หากราคาน้ำมันยังไม่ลดลงและยืนระยะสูงเกินกว่า 3 เดือน สถานการณ์จะเข้าสู่จุดอันตรายมากขึ้น 

 

เพราะ SMEs ที่แบกต้นทุนไม่ไหวจะเริ่มลดพนักงานลง มีโอกาสที่คนจะตกงานเพิ่มขึ้น รวมถึงปัญหาหนี้เสียที่น่าจะเพิ่มสูงขึ้นมากด้วยเช่นกัน นักวิชาการประเมินว่า หากวิกฤตลากยาว เงินเฟ้ออาจแตะ 4% ซึ่งเป็นระดับสูงสุดในรอบ 14 ปี ส่งผลให้อัตราดอกเบี้ยนโยบายอาจต้องปรับขึ้นเพื่อคุมเงินเฟ้อ ยิ่งซ้ำเติมผู้ที่มีภาระหนี้สินอยู่ก่อนแล้ว 

 

และที่น่าสนใจไม่แพ้กันคือเมื่อคนตกงานหรือถูกลดรายได้ ความมั่นใจในการบริโภคจะหายไปยาวนาน แม้น้ำมันจะลดราคาลงในภายหลัง แต่พฤติกรรมความกลัวจะทำให้เศรษฐกิจฟื้นตัวได้ช้ากว่าปกติ

 

3.ระยะ ปรับโครงสร้างชีวิต ในระยะเวลามากกว่า 6 เดือนขึ้นไป  ทั้งนี้วิเคราะห์ว่าหากวิกฤตลากยาวเกินครึ่งปี จะเกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างในสังคมไทยอย่างชัดเจน 
 

 

เราอาจเห็นอาชีพไรเดอร์หายไป หรือเห็นปรากฏการณ์แรงงานไหลกลับสู่ภาคเกษตรกรรมในต่างจังหวัด หรือการที่ราคารถกระบะ รถเก๋งจะตกอย่างหนักเนื่องจากคนแห่ขายทิ้งเพราะแบกค่าน้ำมันไม่ไหว 

 

ถ้าเราก้าวมาถึงในระยะนี้คาดว่าภาคธุรกิจคงเสียหายหนักในหลายภาคส่วน รวมถึงสภาพเศรษฐกิจคงยับเยินไม่มีชิ้นดี และการจะฟื้นตัวกลับมาก็คงต้องใช้เวลานานกว่าที่คิดด้วย แต่สิ่งที่น่าเป็นห่วงคือเมื่อราคาสินค้าที่เพิ่มสูงเพราะราคาน้ำมัน แต่ถ้าในอนาคตราคาน้ำมันลดลงราคาสินค้าและอาหารอาจจะไม่ปรับตัวตาม เนื่องจากต้นทุนแฝงและการชดเชยขาดทุนสะสมของผู้ประกอบการในช่วงก่อนหน้า 

 

ซึ่งจะมีผลต่อการกระตุ้นเศรษฐกิจเป็นอย่างมาก ทีนี้ก็ต้องมาดูกันต่อไปว่าสถานการณ์นี้จะดีขึ้นหรือคลี่คลายไปในทางไหน แต่สิ่งที่ควรทำตอนนี้คือการเร่งปรับตัวของ SMEs ที่ต้องบริหารจัดการธุรกิจอย่างมีประสิทธิภาพ ในส่วนของบุคคลเองก็ต้องวางแผนการเงินในครอบครัวอย่างมีประสิทธิภาพเช่นกัน ใครที่ปรับตัวเร็วกว่าก็อาจอยู่รอดในยุคนี้ได้นานกว่าเช่นกันด้วย

 

อ้างอิง 

นักเขียน

คุณรัตนชัย ม่วงงาม (เปี๊ยก)