Haploidentical Transplant ในเด็ก โรงพยาบาลเด็กสมิติเวช

[สมหมาย รอคอย]

Haploidentical Transplant ในเด็ก คืออะไร? โรงพยาบาลเด็กสมิติเวช

การปลูกถ่ายไขกระดูกเป็นหนึ่งในแนวทางรักษาโรคเลือดและมะเร็งบางชนิดในเด็ก เช่น มะเร็งเม็ดเลือดขาว โรคธาลัสซีเมียรุนแรง และภาวะไขกระดูกไม่ทำงาน โดยมีเป้าหมายเพื่อทดแทนเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือดที่ผิดปกติด้วยเซลล์ที่สามารถสร้างเม็ดเลือดใหม่ได้ สำหรับเด็กที่ไม่สามารถหาผู้บริจาคซึ่งมีเนื้อเยื่อเข้ากันได้ทั้งหมด Haploidentical Transplant ในเด็ก เป็นอีกทางเลือกที่ช่วยเพิ่มโอกาสเข้าถึงการรักษา โดยใช้เซลล์ต้นกำเนิดจากพ่อแม่หรือญาติที่มีความเข้ากันของเนื้อเยื่อเพียงครึ่งหนึ่ง

โรงพยาบาลเด็กสมิติเวช อินเตอร์เนชั่นแนล มีศูนย์โรคเลือดและโรคมะเร็งในเด็กร่วมกับศูนย์ปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิด ให้บริการรักษาโดยทีมกุมารแพทย์เฉพาะทางด้านโลหิตวิทยาและมะเร็งในเด็ก พร้อมเทคโนโลยี Haploidentical Hematopoietic Stem Cell Transplantation ซึ่งช่วยให้ผู้ป่วยบางรายสามารถรับเซลล์ต้นกำเนิดจากบุคคลในครอบครัวได้ โดยไม่จำเป็นต้องรอผู้บริจาคที่มี HLA ตรงกันทั้งหมด


Haploidentical Transplant คืออะไร เหมาะกับเด็กที่เป็นโรคใดบ้าง?

Haploidentical Transplant คือการปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือดจากผู้บริจาคที่มีความเข้ากันของเนื้อเยื่อ HLA ประมาณครึ่งหนึ่ง เช่น พ่อหรือแม่ ซึ่งโดยทั่วไปมี HLA ตรงกับบุตรอย่างน้อยครึ่งหนึ่ง ต่างจากการปลูกถ่ายแบบเดิมที่มักต้องใช้ผู้บริจาคที่มีเนื้อเยื่อเข้ากันได้มากกว่า จึงเป็นทางเลือกสำคัญสำหรับเด็กที่ไม่พบผู้บริจาคที่เหมาะสมภายในเวลาที่จำเป็นต้องรักษา

โรคที่อาจพิจารณาการปลูกถ่าย ได้แก่ มะเร็งเม็ดเลือดขาว มะเร็งต่อมน้ำเหลือง โรคธาลัสซีเมียรุนแรง ภาวะไขกระดูกฝ่อ และโรคภูมิคุ้มกันบกพร่องแต่กำเนิดบางชนิด โดยแพทย์จะประเมินความรุนแรงของโรค ผลการรักษาก่อนหน้า อายุ และสุขภาพของผู้ป่วย เพื่อพิจารณาความเหมาะสมของการปลูกถ่าย

ก่อนดำเนินการ ผู้ป่วยและผู้บริจาคต้องได้รับการตรวจร่างกาย ประเมินความเข้ากันของ HLA และตรวจความเสี่ยงด้านภูมิคุ้มกัน จากนั้นผู้ป่วยจะได้รับยาเคมีบำบัดเพื่อเตรียมร่างกายก่อนรับเซลล์ต้นกำเนิดผ่านทางหลอดเลือดดำ โดยเซลล์ที่ได้รับจะเคลื่อนเข้าสู่ไขกระดูกและเริ่มสร้างเม็ดเลือดใหม่ ซึ่งจำเป็นต้องติดตามการทำงานของเซลล์และเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนอย่างใกล้ชิด


ปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดในเด็กที่โรงพยาบาลเด็กสมิติเวช มีความพร้อมอย่างไร?
โรงพยาบาลเด็กสมิติเวช อินเตอร์เนชั่นแนล มีบริการปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดหรือไขกระดูกในเด็กโดยทีมแพทย์เฉพาะทางด้านโรคเลือดและมะเร็งในเด็ก ร่วมกับแพทย์สาขาอื่น พยาบาลเฉพาะทาง เภสัชกร และนักโภชนาการ พร้อมได้รับรางวัลด้านการปลูกถ่ายไขกระดูก (BMT) Bone Marrow Transplant Service Provider of the Year in Asia-Pacific 2024 จาก Global Health Asia-Pacific Awards ซึ่งสะท้อนการยอมรับด้านการให้บริการปลูกถ่ายไขกระดูกในระดับภูมิภาค

ด้านเทคนิคการรักษา การปลูกถ่ายมีทั้งแบบใช้เซลล์ต้นกำเนิดจากผู้บริจาค (Allogeneic Transplant) และการปลูกถ่ายไขกระดูกเด็กโดยใช้เซลล์ของตัวเองหรือ Autologous Transplant ซึ่งอาจเหมาะกับโรคบางชนิด อย่างไรก็ตาม สำหรับ Haploidentical Transplant จะเป็นการรับเซลล์จากผู้บริจาคที่มี HLA ตรงกันเพียงบางส่วน โดยแพทย์จะเลือกแนวทางตามชนิดของโรคและข้อบ่งชี้ของผู้ป่วยแต่ละราย

โรงพยาบาลเด็กสมิติเวช อินเตอร์เนชั่นแนล ยังมีห้องพิเศษปลอดเชื้อสำหรับเด็กหลังปลูกถ่ายเซลล์พร้อมระบบกรองอากาศ HEPA Filter และ Positive Pressure เพื่อช่วยลดความเสี่ยงจากเชื้อโรคในสิ่งแวดล้อมระหว่างที่ภูมิคุ้มกันยังต่ำ โดยมีพื้นที่ดูแลเฉพาะทางและระบบติดตามภาวะแทรกซ้อนหลังปลูกถ่ายอย่างต่อเนื่อง

สำหรับผู้ปกครองที่ต้องการทราบผลลัพธ์การรักษา โรงพยาบาลมีรายงานอัตราความสำเร็จในการปลูกถ่ายไขกระดูกเด็กสูงโดยระบุอัตรารอดชีวิตหลังปลูกถ่ายไขกระดูก 1 ปีที่ 92% ในข้อมูลผลลัพธ์ของศูนย์ ทั้งนี้ ตัวเลขดังกล่าวเป็นผลการรักษาที่โรงพยาบาลเผยแพร่ ไม่ใช่อัตรารอดชีวิตที่รับประกันสำหรับผู้ป่วยทุกราย เนื่องจากผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับโรค ความรุนแรง และภาวะแทรกซ้อน

หนึ่งในบริการสำคัญคือการรักษาธาลัสซีเมียรุนแรงในเด็กด้วยการปลูกถ่ายซึ่งอาจเป็นแนวทางรักษาให้หายขาดได้ในผู้ป่วยที่เหมาะสม โดยโรงพยาบาลเด็กสมิติเวช อินเตอร์เนชั่นแนล มีประสบการณ์ใช้ Haploidentical Transplant สำหรับผู้ป่วยโรคธาลัสซีเมียและมะเร็งเม็ดเลือดขาว รวมถึงการใช้เทคนิค Photopheresis เพื่อดูแลภาวะ Graft-versus-Host Disease (GvHD) ตามข้อบ่งชี้

นอกจากนี้ โรงพยาบาลยังดูแลเด็กก่อนและหลังปลูกถ่ายไขกระดูกครบวงจร ตั้งแต่ประเมินโรค ตรวจความพร้อมของผู้ป่วยและผู้บริจาค ไปจนถึงการเฝ้าระวังการติดเชื้อ การให้ยากดภูมิคุ้มกัน และการติดตามผลเลือด โดยสามารถหาผู้บริจาคไขกระดูกและประสานการปลูกถ่ายได้ผ่านบริการให้คำปรึกษาและตรวจความเข้ากันของเนื้อเยื่อ HLA เพื่อพิจารณาผู้บริจาคที่เหมาะสม

โรงพยาบาลเด็กสมิติเวช อินเตอร์เนชั่นแนล ยังมีระบบรับและเคลื่อนย้ายผู้ป่วยจากในประเทศและต่างประเทศ จึงสามารถรับเด็กส่งตัวมาปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดจากต่างประเทศเพื่อประเมินและวางแผนรักษาตามความพร้อมของผู้ป่วยและทีมแพทย์ รวมถึงมีบริการติดตามเด็กหลังปลูกถ่ายไขกระดูกระยะยาวได้จริงเพื่อเฝ้าระวังภาวะติดเชื้อ การปฏิเสธเซลล์ผู้บริจาค และผลกระทบจากยากดภูมิคุ้มกัน

การดูแลหลังปลูกถ่ายมีความสำคัญไม่แพ้ขั้นตอนการรักษา เพราะผู้ป่วยบางรายต้องใช้ยากดภูมิคุ้มกันต่อเนื่องและตรวจติดตามหลายเดือนถึงหลายปี โดยทีมแพทย์จะประเมินการฟื้นตัวของระบบเลือด ภูมิคุ้มกัน และสุขภาพโดยรวม เพื่อช่วยให้เด็กกลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างเหมาะสม


สรุป
Haploidentical Transplant ในเด็ก เป็นทางเลือกการปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดสำหรับผู้ป่วยโรคเลือดและมะเร็งบางชนิด โดยใช้เซลล์จากพ่อแม่หรือญาติที่มีความเข้ากันของเนื้อเยื่อเพียงครึ่งหนึ่ง ช่วยเพิ่มทางเลือกสำหรับเด็กที่ไม่พบผู้บริจาคซึ่งมี HLA ตรงกันทั้งหมด

โรงพยาบาลเด็กสมิติเวช อินเตอร์เนชั่นแนล มีทีมแพทย์เฉพาะทางด้านโรคเลือดและมะเร็งในเด็ก พร้อมห้องปลอดเชื้อและเทคโนโลยีสนับสนุนการปลูกถ่าย ผู้ปกครองที่ต้องการประเมินความเหมาะสมของ Haploidentical Transplant ในเด็ก สามารถเข้ารับคำปรึกษาที่ศูนย์โรคเลือดและโรคมะเร็งในเด็กร่วมกับศูนย์ปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิด เพื่อวางแผนรักษาและดูแลต่อเนื่องตามภาวะของเด็กแต่ละราย