เรื่องที่เจ้าของธุรกิจควรรู้ก่อนขอสินเชื่อ SME โดยใช้บุคคลค้ำ

[ธิดารัตน์]

เวลาเจ้าของกิจการเริ่มมองหา แหล่งเงินกู้ หรือเทียบทางเลือก สินเชื่อsme หลายคนมักโฟกัสที่ดอกเบี้ย วงเงิน และคำว่า “ไม่ต้องมีหลักทรัพย์” ก่อนเสมอ แต่พอเข้าไปอ่านบทความหลักของ Easy Cash Flows จะพบว่ามีอยู่ประเด็นหนึ่งที่สำคัญมาก และหลายคนมักเข้าใจช้าไปก็ตอนเซ็นเอกสารแล้ว นั่นคือคำว่า Personal Guarantee หรือที่หลายคนเรียกกันง่าย ๆ ว่า “กรรมการค้ำ”
ในบทความหลัก เขาอธิบายไว้ชัดมากว่า Personal Guarantee คือสัญญาที่บุคคลหนึ่งตกลงจะรับผิดชำระหนี้แทนลูกหนี้ ซึ่งก็คือบริษัท หากบริษัทไม่ชำระหนี้ตามสัญญา และความต่างสำคัญจาก “หลักประกัน” คือ หลักประกันใช้ทรัพย์สินค้ำ เช่น ที่ดิน รถ หรือเงินฝาก แต่ Personal Guarantee ไม่ได้เอาทรัพย์สินไปวางค้ำโดยตรง มันคือการใช้ “ตัวบุคคล” เข้าไปรับผิดแทนเมื่อเกิดการผิดนัด

ถ้าพูดให้เป็นภาษาคนทำธุรกิจง่าย ๆ ก็คือ หลายครั้งเวลาเราขอ สินเชื่อSMEไม่ใช้หลักประกัน แบบไม่มีหลักทรัพย์ ธนาคารหรือผู้ให้กู้ยังอยากมี “คนที่ต้องรับผิดชอบ” อยู่ในดีลนั้น จึงให้กรรมการ ผู้ถือหุ้น หรือเจ้าของธุรกิจเซ็นค้ำเพิ่ม เพื่อเพิ่มความมั่นใจว่าถ้าบริษัทสะดุด จะยังมีคนที่ถูกเรียกร้องตามสัญญาได้

ผมว่าจุดที่หลายคนพลาดคือ ชอบตีความว่า “ก็แค่เซ็นให้บริษัทกู้” ทั้งที่จริงแล้ว บทความหลักเตือนตรง ๆ ว่า คนจำนวนมากเซ็นเพราะคิดว่าเป็นเพียงขั้นตอน แต่ผู้ค้ำอาจมีภาระผูกพันส่วนตัวถ้าบริษัทผิดนัดชำระหนี้

นี่ทำให้คำว่า กู้sme ในยุคนี้ ไม่ได้เป็นแค่เรื่องบริษัทจะได้เงินหรือไม่ แต่ยังเป็นเรื่องว่าเจ้าของธุรกิจกำลังรับความเสี่ยงส่วนตัวเพิ่มขึ้นแค่ไหนด้วย โดยเฉพาะถ้ากำลังมองหา สินเชื่อ sme ไม่มี หลักทรัพย์ 2569 หรือสินเชื่อแบบ unsecured ที่ดูเหมือนสะดวกกว่าในตอนแรก

และถ้าไปดูกรอบกฎหมาย จะยิ่งเห็นว่าประเด็นนี้ไม่เล็กเลย สำนักงานกฎหมายและคดี กรุงเทพมหานครอธิบายว่า กฎหมายค้ำประกันที่แก้ไขใหม่ให้ความคุ้มครองผู้ค้ำมากขึ้น เช่น กรณีค้ำหนี้ในอนาคตหรือหนี้มีเงื่อนไข ต้องกำหนดรายละเอียดของหนี้และขอบเขตความรับผิดให้ชัด รวมถึงจำกัดความรับผิดไว้เฉพาะหนี้ตามสัญญานั้น และข้อตกลงที่ให้ผู้ค้ำรับผิดแบบเดียวกับลูกหนี้ร่วมหรือเป็นลูกหนี้ร่วมโดยตรงอาจเป็นโมฆะในบางกรณีตามกฎหมาย (สำนักงานกฎหมายและคดี กรุงเทพมหานคร

ตรงนี้น่าสนใจมากในเชิงวิเคราะห์ เพราะมันแปลว่า Personal Guarantee ไม่ใช่เอกสารที่ “เซ็น ๆ ไปก่อน” ได้แล้วค่อยมาดูทีหลัง แต่เป็นสัญญาที่ต้องอ่านให้เห็นขอบเขตความรับผิดจริง เช่น ค้ำเฉพาะวงเงินนี้หรือรวมถึงหนี้ในอนาคต มีเพดานความรับผิดหรือไม่ และเงื่อนไขผิดนัดเกิดขึ้นเมื่อไร

บทความหลักก็ขยายประเด็นนี้ต่อไว้ดีมาก โดยย้ำว่า ถ้าถามว่า “ผู้ค้ำต้องรับผิดอะไรบ้าง” คำตอบที่ถูกต้องคือขึ้นอยู่กับสัญญาค้ำที่เซ็น แต่โดยทั่วไปอาจรวมถึงเงินต้น ดอกเบี้ย ดอกเบี้ยผิดนัด ค่าปรับ ค่าใช้จ่ายติดตามทวงถาม และค่าใช้จ่ายทางกฎหมายหรือศาลได้ ดังนั้นอย่าดูแค่วงเงินกู้ แต่ต้องดู “ขอบเขตความรับผิดทั้งหมด” ในสัญญาค้ำด้วย

มาถึงตรงนี้หลายคนอาจเริ่มรู้สึกว่า แล้วทำไมผู้ให้กู้ยังชอบขอกรรมการค้ำอยู่ คำตอบก็ค่อนข้างตรงไปตรงมา คือเพราะในโลกของ สินเชื่อsme แบบไม่มีหลักทรัพย์ ผู้ให้กู้กำลังแบกรับความเสี่ยงมากกว่าสินเชื่อที่มีทรัพย์ค้ำ จึงต้องการกลไกเพิ่มความมั่นใจ ซึ่งบทความหลักก็อธิบายไว้อย่างชัดเจนว่า นี่คือเหตุผลว่าทำไมธนาคารหรือผู้ให้กู้ถึงขอ “กรรมการค้ำ”

ภาพใหญ่ของระบบสินเชื่อไทยตอนนี้ก็ยิ่งทำให้เรื่องนี้สำคัญขึ้น ธนาคารแห่งประเทศไทยระบุปลายปี 2568 ว่า สินเชื่อธุรกิจ โดยเฉพาะสินเชื่อ SMEs ติดลบต่อเนื่อง 13 ไตรมาส เพราะทั้งความต้องการสินเชื่อที่ลดลงและความระมัดระวังของธนาคารพาณิชย์จากต้นทุนความเสี่ยงด้านเครดิตที่สูงขึ้น จึงต้องมีเครื่องมือช่วยแชร์ความเสี่ยงอย่างโครงการ SMEs Credit Boost เข้ามาเสริมระบบ
แปลแบบภาษาคนทำธุรกิจคือ ในวันที่สถาบันการเงินระวังตัวมากขึ้น สิ่งที่เรียกว่า Personal Guarantee ยิ่งถูกใช้เป็น “สะพานความมั่นใจ” มากขึ้นในตลาด แหล่งเงินกู้ และ สินเชื่อเพื่อธุรกิจขนาดเล็ก แม้ว่าจะไม่ใช่ทางออกเดียว เพราะภาครัฐและ บสย. ก็มีบทบาทค้ำประกันระบบมากขึ้นเช่นกัน โดยรัฐบาลรายงานว่าโครงการค้ำประกันของ บสย. อย่าง Quick Big Win มียอดอนุมัติค้ำประกันแตะ 10,000 ล้านบาทในต้นปี 2569 และช่วยให้เกิดสินเชื่อใหม่ในระบบกว่า 10,770 ล้านบาท

แต่ถึงจะมีเครื่องมือช่วยจากระบบ สิ่งที่เจ้าของกิจการยังต้องเข้าใจให้ชัดก็คือ Personal Guarantee เป็น “ภาระส่วนบุคคล” ไม่ใช่แค่กลไกทางธุรกิจ นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมผมมองว่า ก่อนเซ็นค้ำ เราควรถามอย่างน้อย 4 เรื่องให้ชัด คือ
ค้ำเฉพาะหนี้ก้อนนี้หรือรวมหนี้ในอนาคต
มีเพดานความรับผิดหรือไม่
เงื่อนไขผิดนัดคืออะไร
และถ้าเกิดการทวงถาม ผู้ค้ำจะถูกแจ้งอย่างไร

กฎหมายค้ำประกันที่สำนักงานกฎหมายและคดี กรุงเทพมหานครสรุปไว้ก็สะท้อนแนวคิดเดียวกัน เช่น เมื่อเกิดการผิดนัด เจ้าหนี้มีหน้าที่แจ้งผู้ค้ำภายในเวลาที่กฎหมายกำหนดในบางกรณี และการขยายเวลาชำระหนี้หรือปรับโครงสร้างหนี้อาจมีผลต่อความรับผิดของผู้ค้ำ ถ้าไม่ได้รับความยินยอมอย่างถูกต้อง

อีกเรื่องที่ไม่ควรมองข้ามคือ แม้จะเป็นการติดตามหนี้ตามสัญญา แต่การทวงถามหนี้ก็ยังต้องอยู่ในกรอบกฎหมาย ธปท. อธิบายว่าเจ้าหนี้ห้ามทวงถามกับคนอื่นที่ไม่ใช่ลูกหนี้ เว้นแต่บุคคลที่ลูกหนี้ระบุไว้ ห้ามเปิดเผยความเป็นหนี้ให้ผู้อื่น และห้ามข่มขู่หรือทำให้ลูกหนี้เสียชื่อเสียง

สรุปแบบตรง ๆ คือ สินเชื่อsmeใช้เพียงกรรมการค้ำประกัน คือการเอา “ตัวคน” เข้าไปรับผิดในดีลสินเชื่อ เมื่อธุรกิจขอเงินแบบไม่มีหลักทรัพย์ค้ำ จึงไม่ควรมองว่าเป็นแค่ลายเซ็นประกอบเอกสาร แต่ควรมองว่าเป็นจุดที่เส้นแบ่งระหว่าง “หนี้บริษัท” กับ “ความเสี่ยงส่วนตัว” เริ่มเบลอขึ้น

ถ้าคุณกำลังมองหา แหล่งเงินกู้, เทียบ สินเชื่อsme, หรือชั่งใจเรื่อง สินเชื่อ sme ไม่มี หลักทรัพย์ 2569 ผมแนะนำให้ไปอ่านบทความหลักต่อครับ เพราะต้นฉบับอธิบายเรื่อง Personal Guarantee ได้ครบและตรงจุดกว่ามาก โดยเฉพาะสำหรับคนที่กำลังจะเซ็นค้ำและยังคิดว่า “ก็คงไม่มีอะไรมาก” ทั้งที่จริง นี่อาจเป็นส่วนที่สำคัญที่สุดของดีลก็ได้