เอ็นร้อยหวาย รักษาอย่างไร? รู้สาเหตุ อาการ และวิธีป้องกัน

[สมหมาย รอคอย]

เอ็นร้อยหวายอักเสบ รักษาอย่างไร? รู้สาเหตุ และแนวทางป้องกันก่อนจะสาย

เอ็นร้อยหวายอักเสบเป็นหนึ่งในอาการบาดเจ็บที่หลายคนอาจมองข้าม แต่กลับส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันอย่างมาก ไม่ว่าจะเป็นนักกีฬา คนทำงานที่ต้องยืนหรือเดินนาน ๆ หรือแม้แต่ผู้ที่เริ่มออกกำลังกายใหม่ ๆ ก็มีโอกาสเสี่ยงที่จะเอ็นร้อยหวายขาดได้เช่นกัน บทความนี้จะพาไปรู้จักกับสาเหตุ อาการ และแนวทางการดูแลรักษาเอ็นร้อยหวายอักเสบ เพื่อป้องกันไม่ให้อาการรุนแรงจนกระทบต่อการเคลื่อนไหวในชีวิตประจำวัน


เอ็นร้อยหวายอักเสบ มีอาการอย่างไรบ้าง?
แม้เอ็นร้อยหวายอักเสบจะไม่แสดงอาการทันที แต่จะค่อย ๆ พัฒนาและส่งสัญญาณเตือนให้เรารู้ตัว หากสังเกตเห็นอาการเหล่านี้ตั้งแต่เนิ่น ๆ จะช่วยให้รักษาได้อย่างทันท่วงทีและลดโอกาสบาดเจ็บเรื้อรังได้

• ปวดเอ็นร้อยหวายบริเวณหลังข้อเท้าหรือต้นส้นเท้า โดยเฉพาะเวลาเดิน วิ่ง หรือขึ้นบันได

• รู้สึกตึงหรือแข็งบริเวณเอ็นร้อยหวาย โดยเฉพาะตอนเช้าหลังตื่นนอน

• มีอาการบวม หรือคลำพบก้อนแข็งเล็ก ๆ ตามแนวเอ็น

• เอ็นร้อยหวายอักเสบจะมีอาการรู้สึกอุ่น แดง หรือระบมบริเวณที่อักเสบ

• ในบางรายอาจมีเสียงดัง และรู้สึกเจ็บเฉียบพลัน หากเอ็นฉีกขาดร่วมด้วย

เอ็นร้อยหวายอักเสบมีสาเหตุมาจากอะไร?

ก่อนที่เราจะไปดูว่าเอ็นร้อยหวายอักเสบมีวิธีรักษาอะไรบ้าง เรามาดูสาเหตุของเอ็นร้อยหวายอักเสบกันก่อน ว่าสามารถเกิดจากปัจจัยอะไรได้บ้าง

• การใช้งานซ้ำ ๆ หรือหักโหมเกินไป เช่น วิ่งระยะไกล กระโดด หรือออกกำลังกายหนักเป็นเวลานาน โดยไม่ให้เส้นเอ็นได้พัก ทำให้เอ็นเกิดการระคายเคืองและอักเสบตามมา

• เพิ่มระดับการออกกำลังกายเร็วเกินไป เช่น เพิ่มระยะทางหรือความเร็วในการวิ่งในช่วงเวลาสั้นๆ โดยที่ร่างกายยังปรับตัวไม่ทัน ทำให้เอ็นรับแรงกระแทกมากเกินไป

• ใส่รองเท้าไม่เหมาะสม เช่น รองเท้าที่ส้นแข็ง พื้นบาง หรือไม่มีแรงซัปพอร์ต อาจทำให้เท้าและเอ็นร้อยหวายรับแรงกระแทกโดยตรงทุกครั้งที่เดินหรือวิ่ง

• กล้ามเนื้อน่องตึงหรืออ่อนแรง หากกล้ามเนื้อรอบ ๆ ข้อเท้าไม่แข็งแรงหรือมีความยืดหยุ่นต่ำ เส้นเอ็นร้อยหวายจะรับภาระมากกว่าปกติ ส่งผลให้เกิดการอักเสบได้ง่าย

• ความผิดปกติของรูปเท้า เช่น คนที่มีเท้าแบนหรือเท้าโก่งผิดรูป อาจทำให้แรงกดลงที่เอ็นร้อยหวายไม่สม่ำเสมอและเสี่ยงต่อการอักเสบ

• น้ำหนักตัวเกิน คนที่มีน้ำหนักตัวมากจะทำให้ข้อเท้า และเอ็นร้อยหวายต้องรองรับแรงมากขึ้นทุกครั้งที่เดินหรือเคลื่อนไหว

• อายุที่เพิ่มขึ้น เมื่ออายุมากขึ้น เส้นเอ็นจะยืดหยุ่นน้อยลง และซ่อมแซมตัวเองได้ช้าลง ทำให้เสี่ยงต่อการอักเสบง่ายขึ้น แม้จะใช้งานในระดับปกติ

วิธีการรักษาเอ็นร้อยหวายอักเสบมีแบบไหนบ้าง?

อาการเอ็นร้อยหวายอักเสบไม่ใช่เรื่องเล็ก เพราะหากปล่อยไว้โดยไม่รักษาอย่างถูกวิธี อาจพัฒนาไปสู่ภาวะเรื้อรัง หรือรุนแรงจนถึงขั้นเอ็นฉีกขาดได้เลยทีเดียว เอ็นร้อยหวายอักเสบมีวิธีการรักษาทั้งแบบผ่าตัดและไม่ผ่าตัด ซึ่งแพทย์จะพิจารณาตามระดับความรุนแรงของอาการ มาดูกันว่าทั้งสองแนวทางนี้แตกต่างกันอย่างไร และแบบไหนเหมาะกับใครบ้าง

1. รักษาเอ็นร้อยหวายอักเสบด้วยการผ่าตัด

• เหมาะสำหรับผู้ที่มีเอ็นร้อยหวายอักเสบ หรือผู้ที่รักษาด้วยวิธีอื่นนานเกิน 6 เดือนแล้วยังไม่ดีขึ้น

• แพทย์จะทำการเย็บหรือซ่อมแซมเส้นเอ็นที่ฉีกขาด หรือกำจัดเนื้อเยื่อที่เสื่อมสภาพออก

• ในบางกรณีอาจมีการใช้เส้นเอ็นจากส่วนอื่นของร่างกายมาช่วยเสริมเพื่อความแข็งแรง

• หลังการผ่าตัดต้องใช้เวลาในการพักฟื้นและทำกายภาพบำบัดประมาณ 3–6 เดือน เพื่อให้เอ็นกลับมาใช้งานได้อย่างปกติ

• แม้จะต้องใช้เวลาพักฟื้นนาน แต่ผลลัพธ์มักให้ความแข็งแรงและลดโอกาสบาดเจ็บซ้ำในระยะยาว

2. รักษาเอ็นร้อยหวายอักเสบด้วยการไม่ผ่าตัด

• วิธีแรกในการเอ็นร้อยหวายอักเสบ แพทย์มักแนะนำคือการพักการใช้งานบริเวณข้อเท้า หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ทำให้อาการแย่ลง

• ประคบเย็นบริเวณที่ปวดวันละ 2–3 ครั้ง ช่วยลดอาการบวมและอักเสบ

• การใช้ผ้ายืดรัดข้อเท้าหรือเฝือกอ่อนเพื่อพยุงการเคลื่อนไหวในระยะสั้น

• กินยาลดอักเสบ หรือใช้เจลบรรเทาอาการตามคำแนะนำของแพทย์

• เข้ารับกายภาพบำบัดเพื่อยืดและเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อน่องและเอ็นร้อยหวาย

• ปรับพฤติกรรม เช่น เปลี่ยนรองเท้า เลี่ยงการยืนหรือเดินนานเกินไป

เป็นเอ็นร้อยหวายจะกลับไปเล่นกีฬาได้ไหม?
หลายคนอาจจะสงสัยว่าเอ็นร้อยหวายอักเสบ กี่วันหาย แล้วหลังการผ่าตัดเอ็นร้อยหวายอักเสบผู้ป่วย จะสามารถกลับไปเล่นกีฬาได้หรือไม่ คำตอบคือ ได้ แต่ต้องผ่านกระบวนการฟื้นฟูที่เหมาะสมและใช้เวลาอย่างเพียงพอเพื่อให้เส้นเอ็นหายดีและแข็งแรงเหมือนเดิม โดยทั่วไปจะใช้เวลา ประมาณ 4-6 เดือน หรือในบางรายอาจนานถึง 9 เดือน ขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรงของการฉีกขาดและการตอบสนองของร่างกายในการฟื้นตัว


เอ็นร้อยหวายอักเสบ นวดบรรเทาอาการได้ไหม?
เอ็นร้อยหวายอักเสบ นวดได้ไหม? ต้องตอบเลยว่า ผู้ป่วยสามารถนวดเพื่อบรรเทาอาการได้ในบางกรณี แต่ต้องทำอย่างระมัดระวังและอยู่ภายใต้คำแนะนำของแพทย์เท่านั้น เพราะหากนวดผิดวิธีหรือในช่วงที่เอ็นยังอักเสบมาก อาจทำให้อาการแย่ลงหรือเกิดการฉีกขาดได้


เอ็นร้อยหวายอักเสบ รีบแก้ไข ก่อนอันตรายจะเพิ่มมากขึ้น
เอ็นร้อยหวายอักเสบ หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่รีบรักษา อาจทำให้เกิดอาการเรื้อรังหรือมีความรุนแรงเพิ่มขึ้นจนถึงขั้นเอ็นฉีกขาดได้ ส่งผลให้ต้องใช้เวลาฟื้นตัวนานและอาจไม่สามารถกลับไปใช้ชีวิตหรือเล่นกีฬาได้ตามปกติ ดังนั้นการรีบแก้ไขตั้งแต่เนิ่น ๆ ด้วยการพักการใช้งานและการรักษาที่ถูกต้องจะช่วยลดความเสี่ยงและทำให้สามารถฟื้นฟูได้อย่างรวดเร็วและปลอดภัย