ผลข้างเคียงของการให้อาหารสายยาง

[สิริ พร]

ผลข้างเคียงของการให้อาหารสายยาง

แม้การให้อาหารทางสายยางจะมีประโยชน์อย่างมากในการช่วยพยุงร่างกาย แต่ในบางครั้งก็อาจเกิด ผลข้างเคียง (Side Effects) หรือภาวะแทรกซ้อนได้ครับ การรู้เท่าทันอาการเหล่านี้จะช่วยให้ผู้ดูแลรับมือได้อย่างถูกต้องและรวดเร็วครับ

ผลข้างเคียงที่พบบ่อยแบ่งออกเป็น 3 ด้านหลักๆ ดังนี้ครับ:

1. ผลข้างเคียงทางระบบทางเดินอาหาร

เป็นกลุ่มอาการที่พบบ่อยที่สุด ซึ่งมักสัมพันธ์กับสูตรอาหารหรือความเร็วในการให้ครับ

ท้องเสีย (Diarrhea): อาจเกิดจากอาหารปนเปื้อนเชื้อโรค, สูตรอาหารที่มีความเข้มข้นสูงเกินไป หรือให้ในอัตราที่เร็วเกินไป

ท้องอืด แน่นท้อง (Distension): เกิดจากอาหารค้างในกระเพาะนานเกินไป หรือมีอากาศเข้าไปในสายยางขณะให้อาหาร

คลื่นไส้ อาเจียน (Nausea/Vomiting): มักเกิดจากให้อาหารเร็วเกินไป หรือให้ในขณะที่ผู้ป่วยนอนราบ ทำให้เกิดการไหลย้อนกลับ

ท้องผูก (Constipation): มักพบในผู้ป่วยที่ได้รับน้ำหรือใยอาหาร (Fiber) ไม่เพียงพอ


2. ผลข้างเคียงทางกายภาพจากตัวสายยาง

การระคายเคืองและแผล: สายยางอาจกดทับจนเกิดแผลที่ปีกจมูก หรือระคายเคืองในลำคอและหลอดอาหาร

สายยางอุดตัน (Tube Clogging): เกิดจากกรองอาหารไม่ละเอียดพอ หรือล้างสาย (Flush) ด้วยน้ำตามไม่เพียงพอหลังจบมื้อ

สายยางเลื่อนหลุด: อาจเกิดจากการที่ผู้ป่วยเผลอดึง หรือการติดพลาสเตอร์ไม่แน่นพอ


3. ผลข้างเคียงทางระบบร่างกายและแร่ธาตุ

ภาวะน้ำท่วมปอดหรือสำลัก: หากผู้ป่วยนอนราบขณะให้อาหาร อาหารอาจไหลย้อนเข้าสู่หลอดลม

ระดับน้ำตาลในเลือดผิดปกติ: ในผู้ป่วยเบาหวาน หากสูตรอาหารมีคาร์โบไฮเดรตสูงเกินไป

Refeeding Syndrome: ภาวะเกลือแร่ในเลือดผิดปกติอย่างรุนแรง (เช่น โพแทสเซียมหรือฟอสฟอรัสต่ำ) ซึ่งมักเกิดในผู้ป่วยที่ขาดสารอาหารรุนแรงแล้วเริ่มให้อาหารเร็วเกินไป

? ตารางสรุปการสังเกตอาการและวิธีแก้ไข

อาการที่พบ          สาเหตุที่เป็นไปได้                วิธีแก้ไขเบื้องต้น
ท้องเสีย         อาหารปนเปื้อน / เย็นจัด   ต้มฆ่าเชื้ออุปกรณ์ / อุ่นอาหารก่อนให้
แน่นท้อง         ปล่อยอาหารเร็วเกินไป   ปรับความเร็วให้ช้าลง (ประมาณ 30-45 นาที/มื้อ)
ไอ/หอบเหนื่อย   สำลักอาหารเข้าปอด   หยุดให้ทันที จัดท่าศีรษะสูง และแจ้งแพทย์
จมูกอักเสบ         สายกดทับที่เดิมนานๆ           เปลี่ยนตำแหน่งการติดพลาสเตอร์บ่อยๆ

? ข้อแนะนำสำคัญ
การดูแลความสะอาดของอุปกรณ์และ "สุขภาพช่องปาก" มีส่วนสำคัญมากในการลดผลข้างเคียงครับ เพราะแบคทีเรียในช่องปากอาจทำให้เกิดการติดเชื้อซ้ำซ้อนได้