ถนนหนึ่งเส้นต้องรับมืออะไรบ้างในวันที่ฝนตกหนัก แล้วทำไมน้ำถึงท่วมไวนัก?
(https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcQOXALOa332rWXMewOdLs9LHjCI8qZJqWK4Au5ptAzaDA&s=10)
เคยสงสัยไหมว่าทำไมแค่ฝนตกหนักติดต่อกันไม่ถึงชั่วโมง ถนนสายหลักในเมืองก็เปลี่ยนสภาพเป็นคลองได้อย่างรวดเร็ว? ปัญหานี้ไม่ได้เกิดจากความซวยหรือแค่เรื่องน้ำรอการระบาย แต่เป็นเรื่องของฟิสิกส์ ข้อจำกัดทางวิศวกรรม และการจัดการสภาวะคล่องของน้ำบนพื้นผิวจราจร ถนนทุกเส้นถูกออกแบบมาให้รองรับปริมาณน้ำฝนในระดับหนึ่ง แต่เมื่อเจอฝนหลั่งทะลักเกินขีดจำกัด ช่องทางรับน้ำริมทางเดินรถจึงกลายเป็นปราการด่านแรกที่ต้องแบกรับภาระหนักหน่วง การเลือกใช้อุปกรณ์รวบรวมน้ำที่มีคุณภาพอย่าง ตะแกรงระบายน้ำ ที่มีบริการรับผลิตตามขนาดหน้างาน รับสั่งทำแบบสั่งตัดพิเศษ (Custom Made) พร้อมรับชุบกัลวาไนซ์กันสนิมอย่างครบวงจร จึงเป็นหัวใจสำคัญในการช่วยเปิดทางให้น้ำไหลลงสู่ท่อระบายน้ำใต้ดินได้อย่างรวดเร็วที่สุดก่อนจะทะลักข้ามขอบทาง
ปัจจัยรบกวนที่ทำให้ถนนระบายน้ำไม่ทันยามมรสุม
ในสภาวะปกติ น้ำฝนที่ตกลงมาจะไหลตามความลาดเอียงของถนน (Cross Slope) ลงสู่ขอบทางเพื่อระบายออก แต่เมื่อปริมาณน้ำฝนเพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว ปัจจัยรอบข้างจะเริ่มเข้ามารบกวนระบบการไหลของน้ำทันที
• เศษขยะและใบไม้แห้งอุดตัน น้ำฝนที่ไหลหลั่งตามพื้นผิวจะพัดพาเอาขยะ เศษฝุ่น และใบไม้ไปกองรวมกันบริเวณขอบทาง ซึ่งเป็นตำแหน่งของจุดรับน้ำพอดี ทำให้เกิดการบล็อกทางไหลของน้ำแบบฉับพลัน
• ความกว้างและสโลปของถนนไม่ได้ระดับ หากถนนมีการทรุดตัวเป็นแอ่ง หรือการลาดเอียงขอบทางไม่สมบูรณ์ น้ำจะขังอยู่เฉพาะจุด ไม่ไหลกระจายไปยังช่องระบายน้ำตามที่วิศวกรคำนวณไว้
• ระดับน้ำในท่อระบายน้ำหลักเต็มความจุ เมื่อท่อระบายน้ำใต้ดินหรือคลองรับน้ำปลายทางมีปริมาณน้ำสูงกว่าระดับถนน น้ำจากบนถนนจะไม่สามารถไหลลงไปได้ตามแรงโน้มถ่วง และเกิดปรากฏการณ์ดันกลับขึ้นมา
• การใช้วัสดุฝาปิดที่ไม่เหมาะสม ช่องเปิดระบายน้ำบางจุดใช้ฝาที่มีพื้นที่เปิด (Open Area) น้อยเกินไป ทำให้น้ำไหลผ่านลงท่อได้ช้า แม้ว่าใต้ถนนจะยังมีพื้นที่ว่างรองรับน้ำอยู่ก็ตาม
กลไกการรับน้ำบริเวณขอบทางกับปัญหาที่มองไม่เห็น
การออกแบบถนนยุคใหม่ให้ความสำคัญกับความกว้างของช่องว่างและการทนทานต่อแรงบดทับของยานพาหนะ โดยมักเลือกใช้ ตะแกรงระบายน้ำ (https://www.navakarnmetal.com/grating.html) ที่รองรับการผลิตทั้งแบบเหล็กแผ่นเชื่อม เกรตติ้งไฟเบอร์กลาส และเหล็กหล่อเหนียว พร้อมบริการวัดหน้างานโดยทีมช่างผู้เชี่ยวชาญ เพื่อให้มั่นใจว่าฝาครอบจะสามารถรองรับน้ำหนักรถบรรทุกได้ โดยที่ช่องว่างของตะแกรงไม่เล็กจนน้ำไหลผ่านยาก หรือไม่กว้างจนล้อรถจักรยานยนต์จมลงไป
ทำไมน้ำบนถนนถึงท่วมสูงไวผิดปกติ?
ปรากฏการณ์น้ำท่วมขังฉับพลันบนผิวจราจร หรือที่เรียกกันว่า Flash Flood บนถนน มักเกิดขึ้นจากเหตุผลหลักสามประการที่ทำงานพร้อมกันอย่างไม่ได้นัดหมาย
เมื่อฝนตกหนักเกินห้าสิบมิลลิเมตรต่อชั่วโมง ปริมาณน้ำฝนสะสมบนพื้นคอนกรีตหรือลาดยางจะสร้างชั้นน้ำ (Water Film) หนาขึ้นเรื่อยๆ ชั้นน้ำนี้จะเริ่มเคลื่อนตัวเข้าหาจุดต่ำสุดตามขอบทาง แต่ถ้าจุดรับน้ำโดนเศษสิ่งนิกูลถุงพลาสติกปิดทับไว้เพียงครึ่งเดียว อัตราการไหลของน้ำลงสู่ท่อจะลดลงทันทีมากกว่าห้าสิบเปอร์เซ็นต์
นอกจากนี้ การขยายตัวของเมืองที่เปลี่ยนพื้นที่ดินซึมน้ำให้กลายเป็นพื้นคอนกรีต ยังทำให้น้ำทั้งหมดต้องไหลมารวมกันบนถนนเพียงอย่างเดียว ถนนจึงกลายสภาพเป็น "ลำห้วยจำลอง" โดยปริยาย
โซลูชันด้านวิศวกรรมเพื่อแก้ไขปัญหาน้ำขังบนผิวทาง
การแก้ปัญหาน้ำท่วมถนนอย่างยั่งยืน ไม่ใช่แค่การขุดท่อใต้ดินให้ใหญ่ขึ้น แต่คือการทำให้น้ำบนพื้นผิวลงไปอยู่ในท่อให้เร็วที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้
• เพิ่มความถี่ของจุดรับน้ำริมทาง ลดระยะห่างระหว่างช่องระบายน้ำให้น้อยลง เพื่อให้น้ำเดินทางบนผิวจราจรในระยะทางที่สั้นที่สุดก่อนไหลลงท่อ
• เลือกใช้ฝารับน้ำแบบเปิดกว้างพิเศษ เปลี่ยนมาใช้ฝาครอบประเภทเหล็กเชื่อมที่มีพื้นที่เปิดเกินเจ็ดสิบเปอร์เซ็นต์ ช่วยให้น้ำไหลผ่านลงด้านล่างได้รวดเร็วกว่าฝาคอนกรีตแบบเดิมหลายเท่า
• ติดตั้งระบบดักเศษขยะก่อนลงท่อ การเลือกใช้ ตะแกรงระบายน้ำ ที่มีระบบตะกร้าดักขยะภายในตัว รับออกแบบลวดลายป้องกันการลื่นไถล และมีบริการสั่งเคลือบสีกันกัดกร่อนสำหรับพื้นที่ใกล้ทะเล จะช่วยให้เจ้าหน้าที่เทศบาลสามารถจัดเก็บขยะได้ง่ายขึ้น ลดการอุดตันในท่อระยะยาว
• ปรับปรุงสโลปขอบทางอย่างสม่ำเสมอ ลาดยางหรือเทคอนกรีตปรับระดับขอบทางให้มีความชันเข้าหาช่องระบายน้ำอย่างเหมาะสม ป้องกันไม่ให้น้ำขังเป็นแอ่งริมฟุตบาท
สรุปทางออกของถนนในวันฝนตกหนัก
ถนนหนึ่งเส้นต้องรับมือทั้งแรงกดทับของรถยนต์ สภาพอากาศที่แปรปรวน และปริมาณน้ำฝนที่มหาศาลในยามมรสุม การที่น้ำจะท่วมไวหรือระบายได้เร็ว จึงขึ้นอยู่กับประสิทธิภาพของช่องทางนำน้ำลงสู่ระบบท่อใต้ดินเป็นสำคัญ
การเลือกใช้อุปกรณ์ขอบทางที่มีมาตรฐาน มีพื้นที่เปิดให้น้ำไหลผ่านได้ดี และมีความแข็งแรงทนทานสูง โดยเลือกซื้อจากผู้ผลิต ตะแกรงระบายน้ำ ที่มีบริการรับตัดประกอบตามแบบแปลนก่อสร้าง บริการจัดส่งทั่วประเทศ และมีรับประกันคุณภาพงานเชื่อมทุกชิ้นงาน ถือเป็นข้อต่อชิ้นสำคัญในการปกป้องถนนจากการชำรุดเสียหาย และช่วยให้ผู้ใช้รถใช้ถนนเดินทางได้อย่างปลอดภัย แม้ในวันที่ฟ้าฝนจะไม่ปรานีก็ตาม